Op vakantie naar Iran (deel 5): Persepolis

Je zult je misschien afvragen: hoe zijn die hotels nou, waar Sil op zijn reis overnacht? Nou, ik zal je geruststellen: die zijn prima in orde, en zeer zeker van de menselijke kant – het personeel is hoffelijk en vriendelijk zoals je haast al verwacht in dit land met zijn uiterst sympathieke bevolking.

Neem bijvoorbeeld hotel Akhavan in Kerman, gerund door de gebroeders Akhavan en hun familie. Dankzij hen wil je daar nooit meer weg! En dan was het qua kamer ook nog eens het meest comfortabele, gewoon zoals je verwacht al stond er een lawaaierige, spierwitte gezinskoelkast en was de ruimte achter het deurtje waar je normaliter de minibar verwacht, leeg. En wordt de badkamer volledig geïnundeerd als je doucht, maar alle hotels hebben hier goede douches; geen water dat uit allerlei openingen spuit behalve de douchekop, en die heeft ook altijd een werkend scharnier zodat hij op je gericht blijft en niet op de muur. Wel is er totnutoe in elk hotel een probleem met het toilet, wat na eerste gebruik blijft doorlopen. Maar je hebt hier overal een kontenwaskraan-met-slang naast de toiletpot, en daar kun je het reservoir dan weer mooi mee bijvullen.

Bouwtechnisch wil het nog wel eens rammelen, zoals in ons huidige hotel Eram, gelegen aan het 'damrak' van de anderhalf miljoen inwoners tellende stad Shiraz. Letterlijk dan! Een luxe stadshotel met een enorme lobby en idem dito kamers – dubbel bed, zithoek, bureau, L-vormige keuken met dubbele spoelbak (da's toch niet raar, een keuken in een hotelkamer, toch?) en een ook zichzelf inunderende badkamer. Een verstandig iemand had het plan daarin een revolutie te ontketenen: hij had een afvoerputje recht onder de douchekop gemaakt! Maar ja, dat lag dus bovenaan de helling, ver van het lager gelegen putje pal voor de entreedeur dus dat heeft men maar weer weggehaald en met een soort kauwgumachtige kit dichtgemaakt.

Merkwaardiger is, dat de waterleidingdruk hier op de 6e etage geregeld wordt door een soort van vliegtuigmotor boven het plafond; als je hebt gedoucht of de WC hebt doorgetrokken staat de hele badkamer nog een minuut of wat na te daveren. Maar er staat hier een aircounit van Iranees fabricaat onder het raam, een uiterst efficiënt apparaat van industriële capaciteit en met idem dito geluidsniveau, al valt er mee te leven als je de ventilator op de laagste stand zet.

Helemaal lachwekkend was het op zich chique lunchrestaurant waar we een dag of wat geleden waren. Heel modern, maar als je rondkeek dan viel het al snel op dat er ook hier wat opleverpuntjes waren blijven liggen. De stopcontacten bijvoorbeeld, allemaal van verschillend type en geeneen zat er recht. Dat gold ook voor een ventilatierooster wat de architect kennelijk uit had willen lijnen met de onder een hoek staande voorgevel, maar het zat er zo’n eind vandaan dat het er niet uitzag. En voor de sfeer had men een heuse gaslamp geïnstalleerd, jammer genoeg net onder de aircounit zodat die wel wat op een dadaïstisch, halfgesmolten kunstwerk was gaan lijken.

En om op die stopcontacten terug te komen: men wil nog wel eens besparen op de schroefjes waarmee die aan de wand bevestigd horen te worden, zodat je met beleid je oplader moet verwijderen om te voorkomen dat je een halve meter hotelbekabeling uit de muur trekt.

Maar, zoals eerder gezegd, de lieve mensen hier maken al die kleine details ondergeschikt, en ik heb nog steeds volle bewondering voor hoe men dit land op de rails heeft gehouden gedurende die jaren van embargo. En je vindt er uiteraard ook bouwwerken die wel kloppen, en zelfs in dit door aardbevingen geteisterde land de eeuwen hebben getrotseerd. Iets wat overigens niet geldt voor het iets meer dan vijftig kilometer buiten Shiraz gelegen Persepolis, de ruim 2500 jaar oude, Achaemenidische hoofdstad van keizer Darius I die de troon besteeg in 518 voor Christus. Uiteindelijk hebben hij en zijn opvolgers Xerxes I en II, en vervolgens Artaxerxes I, II en III er maar van kunnen genieten tot Alexander de Grote de boel in 330 voor Christus platbrandde. Vervolgens werd de stad uit de historie en uit het landschap gewist; de ruïnes verdwenen onder het zand. Pas in de 20e eeuw werd de stad herontdekt, en in de jaren dertig werd begonnen met de opgravingen en renovaties.

Wanneer je vanaf de enorme parkeerplaats - blij dat wij hier in het laagseizoen zijn! – hebt verlaten en, gewapend met een entreekaartje, het souvenircircus bij de ingang hebt gepasseerd, kun je het tegen de helling van Mt. Rahmat (de Vergevingsberg) gelegen complex bezoeken. Het ligt op een enorm plateau, gebouwd van enorme steenblokken die zo precies op elkaar passen dat je er geen papiertje tussen krijgt – die universele, vergeten bouwmethode die je over de hele wereld tegenkomt; bij de Tiwanaku in de Andes, de Khmer in Zuidoost-Azië en bij de oude Egyptenaren. En dan boven staan daar de restanten van die enorme stad, nog steeds indrukwekkend. Je ziet kruisbestuiving van over de hele antieke beschaafde wereld; naast de typisch Perzische gevleugelde poortwachters tot Griekse volutenkapitelen en Egyptische kroonlijsten. Je stelt je nog makkelijk voor hoe je hier tweeëneenhalf millennium geleden zou hebben rondgewandeld in deze pronkstad, voornamelijk bedoeld om de gasten te imponeren.

Vanaf het plateau zie je tussen de bomen beneden de restanten van nog een vergaan rijk: het Perzië van Sjah Reza. In 1971 liet hij hier een waanzinnig luxe tentenkamp bouwen, met marmeren badkamers en vanuit Parijs ingevlogen voedsel, om samen met 65 wereldleiders het vijventwintighonderdjarig bestaan van Perzië te vieren. Deze spilzucht was de druppel voor het Iraanse verzet onder leiding van Khomeini vanuit de heilige stad Qom, en leidde direct tot de revolutie van 1979. Wat rest van dat tentenkamp zijn de ondergestoven straten en de trieste skeletten, en zo zie je maar weer: hoe hoger je klimt, des te dieper je valt. Dat is een wet die geldt door de eeuwen.

In een volgend verslag, wanneer we Sjah Abbas’ hoofdstad Isfahan hebben bezocht, zal ik wat meer vertellen over de kruisbestuiving van Perzische en Islamitische bouwkunst, die tegeltjespracht die je hier door het hele land ziet.

Tekst en foto's: Sil Castelein.

Soort: 
vluchtverslag

Reageren op artikelen? Er gelden spelregels. De redactie behoudt het recht om reacties die niet aan de regels voldoen te verwijderen.